Zofia wróciła do domu około ósmej wieczorem. Autobus spóźnił się dwadzieścia minut, więc całą drogę gnała na skróty przez osiedle, obok wypalonych latarni i zabitego deskami sklepu. W ich bloku winda znowu nie działała, weszła więc po schodach, trzymając siatkę pełną najtańszych produktów – makaron, kasza, mrożone warzywa. Standardowy zestaw przetrwania do wypłaty.
Ledwo przekroczyła próg, usłyszała głos Janusza. Siedział w rozwalonym fotelu, w ręku trzymał telefon. Nawet nie wstał, żeby ją przywitać. Odwrócił się tylko i powiedział do słuchawki: „Trzeba pojechać do notariusza, załatwić formalności”.
A potem, widząc jej zdziwioną minę, dodał, że musi się zająć sprawą mieszkania. Zofia nie miała już siły pytać. Była zmęczona, a on od tygodni zachowywał się, jakby jej w ogóle nie widział. Wzięła prysznic, położyła się do łóżka, odwracając się do ściany.
Janusz wszedł do sypialni dopiero nad ranem. Nie powiedział ani jednego słowa, tylko położył się obok niej i natychmiast zasnął. Nie zasnęła. Leżała z otwartymi oczami, wpatrzona w ciemność, czując, że coś niedobrego wisi w powietrzu.
Coś, co czai się w tej ciszy. Rano wstała pierwsza, żeby zdążyć do łazienki przed nim. „Ranni ptaszki spieszą się do pracy” – mruknął pod nosem, gdy zobaczył ją w drzwiach. Zofia przypomniała sobie, że zapłaciła czynsz i rachunki, a on od miesięcy nie dał ani złotówki na dom.
Ale nie powiedziała nic. Potem poszła do pracy. Pracowała w biurze, wypełniała wnioski, odpowiadała na telefony. Wszystko robiła jak w transie, bo w głowie ciągle kołatały jej te dziwne telefony Janusza i te jego słowa: „do notariusza”.
Gdy wróciła, Janusza nie było. Został liścik na stole: „Wychodzę. Nie czekaj”. Trzeba było jakoś żyć dalej.
Gotowała obiad, sprzątała, próbowała normalnie funkcjonować. Ale wieczorem, kiedy szła po schodach, usłyszała przez drzwi głos Janusza i jeszcze kogoś. Zatrzymała się. To była jego matka, Katarzyna, która rzadko ich odwiedzała, a teraz przyjechała bez zapowiedzi.
Zofia weszła do pokoju i zobaczyła ich. Katarzyna siedziała na kanapie, z nogą założoną na nogę, z torbą na kolanach, z której wystawały jakieś papiery. Na widok Zofii nie podniosła się nawet z miejsca. „No, Zosieńko, przyszłaś.
To dobrze, bo mam ci coś ważnego do powiedzenia. Usiądź, musimy porozmawiać” – zaczęła Katarzyna tonem, jakby z kimś ważnym prowadziła interes. Zofia przygotowała się do słuchania. Katarzyna zawsze była osobą, która wiedziała lepiej, co dla kogo dobre.
„Janusz powiedział, że wasze małżeństwo się rozpadło. Nie ma sensu udawać. Ja znam się na takich sprawach, byłam w sądzie nie raz. Najlepiej, żebyście się rozeszli po ludzku, bez sądu, za porozumieniem” – powiedziała i odsunęła papierki.
Zofia była w szoku. Małżeństwo? Rozpadło się? Może i było w nim źle, ale Zofia nigdy nie powiedziała o tym ani matce, ani przyjaciółkom.
Tłumaczyła sobie, że to tylko trudny okres. A teraz Janusz już z kimś o tym rozmawiał? I to z matką? „Ale dlaczego miałabym się z nim rozwieść?
I to teraz? – wydusiła w końcu. „Bo tak będzie lepiej dla was obojga” – odparła Katarzyna gładko. „Ja już wszystko ustaliłam.
Ty nie masz prawa do niczego, bo wnieśliście majątek tylko po jego stronie. A jeśli nie zgodzisz się na rozwód, to on i tak złoży pozew. Tylko wtedy będzie gorzej dla ciebie. ”
Zofia poczuła, że robi jej się gorąco.
„Co to znaczy, że nie mam prawa? Przez całe lata odkładałam każdą złotówkę. To ja płaciłam czynsz, to ja kupowałam jedzenie. ”
„To wszystko jest niczym.
Jawnym majątkiem zarządzał mój syn” – odpowiedziała Katarzyna, przerywając jej. „A teraz słuchaj. Ja kupiłam dwa mieszkania, jedno dla siebie, drugie dla niego. Podział majątku już uzgodnili.
Tobie należy się rekompensata, ale to będzie symboliczna kwota. Tysiąc złotych. ”
Zofia nie mogła uwierzyć. Tysiąc złotych?
Po tylu latach wspólnego życia? Spojrzała na Janusza, który siedział cicho i patrzył w podłogę. Nie zaprzeczył, nie bronił jej, nie powiedział ani słowa. „To daj chociaż te dwa tysiące” – powiedział nagle Janusz do matki, jakby targował się o cenę czegoś bezwartościowego.
„Przecież mówię, że tysiąc. Albo nie – no to niech będzie tysiąc” – odpowiedziała Katarzyna i wyciągnęła z torby kopertę. Wyjęła z niej banknoty, położyła na stoliku i posunęła w stronę Zofii. „To więcej, niż ci się należy.
Podziękuj, że w ogóle chcę ci coś dać. ”
Zofia patrzyła na te pieniądze, jakby to był kawałek brudnego papieru. Nie sięgnęła po nie. Wstała powoli, spokojnie.
„Nic od was nie potrzebuję. Ani od ciebie, ani od twojego syna. Rozwód? Jak najbardziej.
Tylko sprawy majątkowe załatwimy w sądzie. ”
„Ty nie masz pojęcia, co mówisz – warknęła Katarzyna. „Przegrasz, a do tego będziesz musiała płacić koszty sądowe. Lepiej weź te pieniądze.
”
„Nie wezmę ich” – powiedziała Zofia i wyszła do kuchni. Stała przy zlewie, drżąc. Starała się opanować, nie pozwolić im zobaczyć, że ją to zraniło. Ale wiedziała, że to, co zrobią, nie będzie miało znaczenia.
Ona już nie ma z nimi nic wspólnego. Ta noc była długa. I choć Zofia nie wiedziała jeszcze, jak potoczą się dalej sprawy, to wiedziała jedno – nie będzie ich błagać. Kilka dni później Zofia siedziała w biurze i przeglądała swoje dokumenty.
W szufladzie znalazła starą kopertę, którą przyniosła z domu, gdy sprzątała szafę. Nie była adresowana do niej. Była zaadresowana do „Zosienki”. To był list od matki Janusza.
Ale nie od tej Katarzyny, która przyszła do nich – od jego pierwszej żony, Marii. List był długi, pisany ręcznie, na pożółkłym papierze. Zofia zaczęła czytać. Maria pisała o tym, jak poznała Janusza i Katarzynę, jak wyglądało ich życie, jak Katarzyna wchodziła w ich małżeństwo, jak odebrała jej syna, jak ją poniżała, aż w końcu Maria odeszła.
Pisała o tym, że nigdy nie dostała ani grosza, że Katarzyna wszystko zagarnęła. Na końcu listu było coś, co sprawiło, że Zofia zamarła. Maria pisała: „Zosieńko, jeśli to czytasz, to znaczy, że mnie już nie ma. Napisałam ten list, bo ty też jesteś ofiarą ich chciwości.
Katarzyna zawsze potrafiła wszystko obrócić na własną korzyść. Ale nie musi tak być. Są dowody, że Janusz i Katarzyna ukrywają majątek. Wiem, bo sama tego doświadczyłam.
Musisz ich pozwać. Nie oddawaj im nic. I uważaj na to, co podpisujesz. ”
Zofia przeczytała ten list kilka razy.
Każde zdanie jak cios. A potem schowała go do torby, wiedząc, że to nie koniec. Wieczorem, gdy wróciła do domu, Janusz i Katarzyna czekali na nią. Na stole leżały jakieś dokumenty.
„Musisz podpisać” – powiedziała Katarzyna, przesuwając w jej stronę kartkę. „Zrzeczenie się praw do mieszkania. W zamian dostaniesz te tysiąc złotych. I to już moja ostatnia oferta.
”
Zofia pomyślała o liście. O tym, co w nim było. I powoli, bardzo powoli, uśmiechnęła się. „A jeśli nie podpiszę?
” – zapytała. „To zniszczę cię w sądzie” – odpowiedziała Katarzyna. „Nie masz żadnych dowodów. To tylko słowa.
”
„O nie, mam dowody” – powiedziała Zofia i wstała. Wyjęła z torby list. „Czy ty wiesz, kim jest Maria? Twoja była synowa?
Napisała mi wszystko. Wszystko o tym, jak ukrywaliście majątek. O mieszkaniach, o pieniądzach, o tym, jak oszukaliście jej córkę. ”
Katarzyna pobladła.
Janusz zerwał się z krzesła. „Skąd to masz? To sfałszowane! ” – wykrzyczała.
„Może i sfałszowane – spokojnie powiedziała Zofia. „Ale znajdą się eksperci, którzy potwierdzą prawdziwość dokumentów. A ty chyba masz coś do ukrycia. ”
Katarzyna zaczęła coś mówić, ale Zofia ją przerwała.
„Nie mam zamiaru z wami dyskutować. Idę do sądu. I to nie ja będę płacić koszty. Ty przekonasz się, co to znaczy walczyć z kimś, kto ma dowody.
”
Zostawiła ich przy stole. Wyszła z domu, nie oglądając się. Wsiadła do samochodu i pojechała do swojej siostry, która mieszkała na drugim końcu miasta. To ona dała jej adres notariusza, do którego miała iść.
Tydzień później Zofia stała w sądzie. Obok niej siedział adwokat, którego znalazła przez zaufaną znajomą. Naprzeciwko, po drugiej stronie sali, siedzieli Janusz i jego matka. Na twarzy Katarzyny malowała się zacięta złość, ale Zofia już się nie bała.
Wiedziała, że musi iść do końca. I tak to się zaczęło. Do sądu, do batalii, którą Zofia obiecała sobie wygrać, nawet jeśli miałaby na to poświęcić wszystkie oszczędności. „Nie dam im zniszczyć mojego życia” – pomyślała, patrząc prosto przed siebie.
Sędzina zaczęła odczytywanie pozwu. Zofia trzymała w dłoni list Marii. Pierwszy raz od tygodni poczuła, że nie jest sama. I chociaż droga przed nią była długa, to była to jej droga.
Za oknem sądu szarość miasta, a w środku – cicha, twarda determinacja kobiety, która już nigdy nikomu nie pozwoli sobą pomiatać. I to był początek końca złych dni. Ale Zofia wiedziała, że najtrudniejsze dopiero przed nią.
