Gdyby ktoś dwa lata temu powiedział mi, że będę asystentką dyrektora w jednej z największych firm deweloperskich w Warszawie, parsknęłabym śmiechem. Ja, Marta Kowalska, dziewczyna z Lublina, która przez pięć lat studiowała filologię arabską, bo zakochała się w dźwięku słów z tysiąca i jednej nocy. Moja matka płakała, gdy oznajmiłam jej swój wybór kierunku. „Co ty z tym zrobisz w Polsce?
” – pytała, a ja odpowiadałam pewnie, że świat stoi przede mną otworem. Nie przewidziałam jednak, że po studiach przyjdzie kryzys, redukcja etatów w korporacjach mających kontakty z Bliskim Wschodem i że przez trzy lata będę pracować jako kelnerka w kawiarni na Starym Mieście. Tamtego listopadowego poranka niebo nad Warszawą było ciężkie od śniegu, który jeszcze nie zdecydował się spaść. Stare kamienice odbijały szarość w swoich oknach, a ja spieszyłam się na rozmowę kwalifikacyjną.
Nie do korporacji, nie na stanowisko tłumacza, tylko na asystentkę dyrektora w firmie Orion Development. Wysłałam CV w akcie desperacji, bez większych nadziei. Gdy zadzwonili z zaproszeniem na rozmowę, mój współlokator Paweł otworzył butelkę taniego wina, które trzymaliśmy na specjalne okazje. Recepcjonistka w marmurowym lobby wieżowca przy ulicy Emilii Plater podniosła wzrok znad ekranu, gdy podeszłam do biurka.
„Pani Kowalska? Dziesiąte piętro, drzwi po prawej. ” Drżącymi dłońmi poprawiłam kołnierzyk białej bluzki kupionej specjalnie na tę okazję w lumpeksie na Pradze. Była dobrej jakości, od znanej marki, tylko lekko przetarta przy mankietach, czego nikt nie zauważy, jeśli będę trzymać ręce na kolanach.
Drzwi windy rozsunęły się bezgłośnie. Korytarz wyłożony był grafitową wykładziną tłumiącą odgłos moich kroków. Na ścianach wisiały zdjęcia imponujących budynków, zapewne projekty Orionu. Przełknęłam ślinę i zapukałam do drzwi oznaczonych tabliczką „Dział Personalny”.
„Proszę wejść” – usłyszałam zdecydowany kobiecy głos. Karolina Majer, dyrektorka personalna, okazała się kobietą po czterdziestce o przenikliwym spojrzeniu i krótko przyciętych włosach. Miała na sobie granatowy kostium i minimalistyczną biżuterię. „Proszę usiąść” – wskazała na krzesło przed biurkiem.
„Widzę w pani CV filologię arabską. Dość nietypowy wybór jak na Polskę. ”
Uśmiechnęłam się nerwowo. „Zawsze interesowała mnie kultura Bliskiego Wschodu.
Język arabski ma niesamowitą melodię i strukturę. To jak odkrywanie innego sposobu myślenia. ” Kącik ust Karoliny drgnął lekko. „Interesujące.
A wie pani, dlaczego panią zaprosiliśmy? ” Zawahałam się. „Przypuszczam, że potrzebują państwo asystentki z dobrą organizacją pracy…” Nie przerwała mi. „Zaprosiliśmy panią, bo w przyszłym miesiącu zaczynamy negocjacje z inwestorem z Kataru.
Dwa i pół miliarda złotych na kompleks biurowo-mieszkaniowy na Służewcu. Wiemy, że nie ma pani doświadczenia jako asystentka, ale potrzebujemy kogoś, kto zna arabski. Nasz dyrektor, pan Andrzej Nowicki, jest geniuszem biznesu, ale nie potrafi sklecić zdania po angielsku, nie mówiąc już o arabskim. ”
Poczułam, jak krew odpływa mi z twarzy.
Dwa i pół miliarda złotych. Negocjacje na takim poziomie. „Ale mój arabski jest głównie akademicki. Nie znam specjalistycznego słownictwa biznesowego” – wyjąkałam.
Karolina machnęła ręką. „To się pani nauczy. Najważniejsze, że rozumie pani kulturę. Wie pani, jak zachować się wobec szejków?
Jakie gesty są obraźliwe? Jak prowadzić small talk? Nasz poprzedni tłumacz narobił nam wstydu podczas wstępnych rozmów w Dosze. Potrzebujemy kogoś, kto będzie przy panu Nowickim na każdym kroku.
”
W ciągu następnych dwudziestu minut omawiałyśmy warunki zatrudnienia. Pensja była dwukrotnie wyższa niż cokolwiek, na co mogłam liczyć w kawiarni czy nawet jako początkująca tłumaczka. Mieszkanie służbowe blisko biura. Ubezpieczenie, pakiet prywatnej opieki medycznej.
Ale było jedno „ale”. „Musi pani zacząć od jutra” – powiedziała Karolina, patrząc na mnie wyczekująco. „Delegacja z Kataru przylatuje za trzy tygodnie. Pan Nowicki musi mieć przy sobie kogoś, kto wprowadzi go w podstawy etykiety biznesowej na Bliskim Wschodzie.
”
Zgodziłam się bez wahania. Zadzwoniłam do kawiarni jeszcze z lobby Orionu i złożyłam wymówienie. Właścicielka, pani Zofia, westchnęła ciężko. „Marta, jak zwykle robisz wszystko na wariackich papierach, ale życzę ci powodzenia, dziecko.
”
Następnego dnia o ósmej rano stałam przed drzwiami gabinetu Andrzeja Nowickiego. Serce waliło mi jak oszalałe. W torbie miałam trzy książki o biznesowej etykiecie w krajach arabskich, które kupiłam wczoraj za prawie całą wypłatę z kawiarni. Studiowałam je do trzeciej nad ranem.
Zapukałam. „Proszę wejść” – usłyszałam głęboki, lekko zachrypnięty głos. Gabinet Nowickiego zajmował cały róg dziesiątego piętra. Panoramiczne okna wychodziły na centrum Warszawy.
Słońce właśnie przebiło się przez chmury, oświetlając błyszczące wieżowce i iglicę Pałacu Kultury. Za ogromnym biurkiem z ciemnego drewna siedział mężczyzna po pięćdziesiątce o szpakowatych włosach i masywnej sylwetce. Miał na sobie idealnie skrojony granatowy garnitur i krawat w kolorze burgunda. „Pan dyrektor Nowicki?
Marta Kowalska, nowa asystentka” – przedstawiłam się, starając się, by mój głos brzmiał pewnie. Nowicki zmierzył mnie wzrokiem. Jego oczy były intensywnie niebieskie i przenikliwe. „Karolina mówiła, że zna pani arabski” – powiedział bez wstępu.
„Tak, studiowałam filologię arabską na Uniwersytecie Warszawskim. ” Nowicki prychnął. „Studiowanie to jedno, a prawdziwe życie to drugie. Była pani kiedyś w krajach arabskich?
” – „Spędziłam semestr w Kairze na wymianie. I miesiąc w Libanie na kursie języka. ” To zdawało się zrobić na nim pewne wrażenie. Skinął głową.
„Dobrze. Mamy trzy tygodnie, żeby nauczyła mnie pani, jak nie popełnić gafy przy tych Katarczykach. Kontrakt jest wart dwa i pół miliarda złotych. Jeśli go zdobędziemy, firma wejdzie do pierwszej ligi europejskich deweloperów.
Jeśli go stracimy…” Zawiesił głos, ale nie musiał kończyć. Zrozumiałam przekaz. Kolejne dni były jak jazda na rollercoasterze. Nowicki okazał się człowiekiem o wielu twarzach.
Potrafił być czarujący i dowcipny podczas lunchu z kontrahentami, by za chwilę wybuchnąć furią, gdy sekretarka podała mu kawę bez cukru. Był genialny w kwestiach biznesowych, ale kompletnie nieświadomy różnic kulturowych. Kiedy tłumaczyłam mu, że w kulturze arabskiej ważne jest budowanie relacji przed przejściem do interesów, patrzył na mnie z niedowierzaniem. „Mam z nimi rozmawiać o pogodzie i rodzinie, zamiast przejść do sedna?
” – prychnął podczas jednej z naszych sesji przygotowawczych. „Tak” – odpowiedziałam stanowczo. „I proszę pamiętać, że w czasie spotkania nie można krzyżować nóg tak, by pokazywać podeszwę buta. To jest bardzo obraźliwe.
” Nowicki westchnął ciężko. „Marta, gdybym nie był zdesperowany, nigdy bym się na to nie zgodził. Ale Katarczycy to nasza jedyna szansa. Europejskie banki nie chcą finansować tak dużego projektu w obecnej sytuacji gospodarczej.
”
Z każdym dniem czułam coraz większą presję. Nie chodziło już tylko o moją pracę. Od powodzenia tego kontraktu zależał los całej firmy i jej trzystu pracowników. Spędzałam noce na studiowaniu katarskiego dialektu arabskiego, który różnił się od tego, którego uczyłam się na uniwersytecie.
Dwa dni przed przylotem delegacji z Kataru Nowicki wezwał mnie do swojego gabinetu. Był blady i spięty. „Musimy zmienić strategię” – powiedział, gdy tylko zamknęłam za sobą drzwi. „Dostałem informację, że szejk Altani jest zainteresowany tylko najwyższej klasy luksusem.
Nasze projekty są zbyt praktyczne. Musi pani przygotować nową prezentację z najdroższymi materiałami, apartamentami pięć razy większymi niż planowaliśmy. Prywatną ochroną, usługami concierge, wszystkim, co najdroższe. ”
Zamarłam.
„Panie dyrektorze, to kompletnie zmienia rentowność projektu. Czy jesteśmy w stanie…” – „Nie interesuje mnie to” – uderzył pięścią w biurko. „Najpierw zdobędziemy kontrakt, potem będziemy się martwić o szczegóły. Musi pani przygotować te materiały na jutro rano i proszę się nauczyć, jak się mówi po arabsku: najwyższa jakość, ekskluzywny i luksusowy.
”
Wyszłam z jego gabinetu z drżącymi kolanami. To, o co prosił, graniczyło z oszustwem, ale czy miałam wybór? Zadzwoniłam do Pawła, mojego współlokatora, który pracował w agencji graficznej. „Paweł, błagam, potrzebuję twojej pomocy.
Całonocna sesja. Firma zapłaci. ”
O czwartej nad ranem nowa prezentacja była gotowa. Lśniące wizualizacje, złote detale, marmury sprowadzane z Włoch, drewno z certyfikowanych źródeł, szkło kuloodporne.
Projekt, który kosztowałby nie dwa i pół, ale co najmniej cztery miliardy złotych. Gdy pokazałam ją Nowickiemu następnego dnia, uśmiechnął się po raz pierwszy od tygodnia. „Doskonale, Marta. Dokładnie o to chodziło.
Teraz musimy tylko przekonać ich, że jesteśmy w stanie to zrealizować. ” – „Ale czy jesteśmy? ” – zapytałam cicho. Nowicki spojrzał na mnie ostro.
„To nie pani zmartwienie. Od technicznych szczegółów jest zarząd i dział projektowy. Pani zadaniem jest zapewnić, że komunikacja będzie płynna. ”
Następnego dnia delegacja z Kataru miała wylądować w Warszawie.
Nie spałam całą noc, powtarzając zwroty grzecznościowe i terminy biznesowe po arabsku. Coś mi mówiło, że wkraczam na bardzo grząski grunt, ale nie mogłam się już wycofać. Za oknem padał śnieg – pierwszy w tym sezonie. Warszawa przykryła się białym puchem, jakby chciała ukryć wszystkie swoje niedoskonałości przed przybyszami z pustyni.
Patrzyłam na wirujące płatki i zastanawiałam się, czy ta biała kurtyna nie jest symbolem tego, co sami próbowaliśmy zrobić z naszym projektem. Ukryć jego wady pod warstwą luksusowych obietnic. Szejk Hamad Altani wraz z czterema doradcami pojawił się w biurze Orionu punktualnie o dziesiątej rano. Śnieg przestał padać, ale temperatura spadła do minus jednego stopnia Celsjusza.
Katarczycy, przyzwyczajeni do czterdziestu stopni w cieniu, drżeli nawet w ciepłych płaszczach, które musieli kupić specjalnie na tę podróż. „As-salamu alejkum” – powitałam ich w lobby, kłaniając się z szacunkiem. „Wa alejkum as-salam! ” – odpowiedział szejk, a jego twarz rozjaśniła się w uśmiechu.
Był to mężczyzna koło czterdziestki, szczupły, o starannie przystrzyżonej brodzie i bystrych oczach. „Mówisz po arabsku? To niespodzianka. ” – „Studiowałam państwa piękny język na uniwersytecie” – odpowiedziałam, starając się brzmieć jak najbardziej naturalnie.
„To dla nas zaszczyt gościć pana w Warszawie. ” Nowicki stał obok mnie, sztywny jak struna. Gdy przetłumaczyłam wymianę zdań, dyskretnie skinął głową z aprobatą. Szejk i jego doradcy zostali zaproszeni do sali konferencyjnej na dziesiątym piętrze.
Panoramiczne okna oferowały widok na ośnieżoną Warszawę. Na stole czekały już przekąski, specjalnie zamówione słodycze – baklawa i daktyle – a także arabska kawa z kardamonem, którą nauczyłam się parzyć poprzedniego wieczoru. „Proszę powiedzieć szejkowi, że jesteśmy zaszczyceni jego wizytą i mamy nadzieję na owocną współpracę” – powiedział Nowicki, gdy wszyscy zajęli miejsca. Przetłumaczyłam jego słowa, dodając kilka tradycyjnych arabskich zwrotów grzecznościowych.
Szejk skinął głową z aprobatą. Następne dwie godziny upłynęły na wymianie uprzejmości, opowieściach o Polsce i Katarze i bardzo ogólnych rozmowach o możliwościach współpracy. Nowicki, ku mojemu zaskoczeniu, trzymał się instrukcji i nie próbował przyspieszać rozmowy. Gdy zaproponowałam przerwę na modlitwę dla naszych gości, szejk wyglądał na autentycznie wdzięcznego.
„Ta młoda dama rozumie nasze zwyczaje” – powiedział do swoich doradców po arabsku, nie wiedząc, że doskonale go rozumiem. „To dobry znak. ”
Po przerwie Nowicki zaprezentował naszą propozycję. Luksusowy kompleks mieszkaniowo-biurowy na Służewcu z apartamentami o powierzchni od stu pięćdziesięciu do trzystu metrów kwadratowych, marmurami z włoskiej Carrary, certyfikowanym drewnem i całodobową ochroną.
Zrezygnowaliśmy z pomysłu drewna z lasów deszczowych po moich protestach. „Nasze doświadczenie w budowie prestiżowych obiektów jest gwarancją najwyższej jakości” – powiedział Nowicki, a ja przetłumaczyłam jego słowa, starając się dodać im jak najwięcej elegancji w arabskim. Szejk słuchał uważnie, od czasu do czasu szepcząc coś do ucha swojemu głównemu doradcy, Mohamadowi. Po prezentacji nastąpiła krótka dyskusja, podczas której odpowiadaliśmy na pytania dotyczące terminów, materiałów i potencjalnych zysków z inwestycji.
„Jesteśmy zainteresowani” – powiedział w końcu szejk – „ale potrzebujemy czasu na analizę danych finansowych. Czy moglibyśmy otrzymać szczegółowe prognozy rentowności? ” Gdy przetłumaczyłam to pytanie, zauważyłam, jak Nowicki się spina. Wiedział tak samo jak ja, że nasze prognozy były oparte na oryginalnym, znacznie tańszym projekcie.
„Oczywiście” – odpowiedział gładko. „Przygotujemy je na jutro. Dziś wieczorem mamy zaplanowaną kolację w najlepszej restauracji w Warszawie. Mam nadzieję, że zechcą państwo do nas dołączyć.
”
Po spotkaniu, gdy odprowadziliśmy gości do wind, Nowicki wciągnął mnie do pustej sali konferencyjnej. „Marta, musimy pracować całą noc. Potrzebuję nowych prognoz finansowych, które będą wyglądać wiarygodnie. ” – „Ale ja nie znam się na finansach” – zaprotestowałam.
„Jestem filolożką, nie ekonomistką. ” – „Nie pani będzie je robić” – warknął. „Od tego mamy analityków. Pani zadaniem jest przetłumaczyć je na arabski i upewnić się, że nie ma tam niczego, co mogłoby ich zniechęcić.
” Poczułam, jak żołądek zaciska mi się w supeł. „Pan dyrektor chce, żebym zmodyfikowała tłumaczenie? ” Nowicki przeszył mnie spojrzeniem. „Chcę, żeby pani użyła swojej znajomości języka i kultury, by przedstawić nasze prognozy w jak najlepszym świetle.
To wszystko. ”
Ta noc była jedną z najdłuższych w moim życiu. Zespół finansowy pracował w pocie czoła, żonglując liczbami, próbując sprawić, by projekt wyglądał na opłacalny, mimo znacznie wyższych kosztów. Siedziałam z nimi, tłumacząc kolejne wersje dokumentów, coraz bardziej świadoma, że uczestniczę w czymś, co balansuje na granicy oszustwa.
O czwartej nad ranem, gdy większość zespołu już poszła do domu, zostałam sama z Tomaszem, głównym analitykiem finansowym. Był to szczupły mężczyzna koło czterdziestki, z przedwczesnymi zmarszczkami i zmęczonymi oczami za okularami w cienkich oprawkach. „To się nie może udać” – powiedział cicho, patrząc na ostatnią wersję prognoz. „Te liczby są naciągane.
Jeśli Katarczycy mają dobrych analityków, zorientują się w ciągu pięciu minut. ” Przełknęłam ślinę. „Co możemy zrobić? ” Tomasz westchnął.
„Nic. Nowicki jest zdeterminowany, żeby zdobyć ten kontrakt bez względu na koszty. Ale musisz wiedzieć, że jeśli to się wyda, wszyscy będziemy mieć problemy, włącznie z tobą. ”
Następnego dnia wyglądałam jak cień człowieka.
Ciemne kręgi pod oczami próbowałam zamaskować grubą warstwą korektora. Szejk i jego doradcy przybyli punktualnie o jedenastej. Tym razem przeszliśmy od razu do sali konferencyjnej. „Przygotowaliśmy szczegółowe prognozy finansowe” – powiedział Nowicki, promieniejąc fałszywą pewnością siebie.
„Jak państwo zobaczą, inwestycja zwróci się w ciągu ośmiu lat z roczną stopą zwrotu na poziomie dwunastu procent. ” Gdy zaczęłam tłumaczyć, zobaczyłam, jak Mohamad, główny doradca szejka, marszczy brwi. Był to mężczyzna po pięćdziesiątce z siwiejącą brodą i przenikliwym spojrzeniem. „Te liczby wydają się zbyt optymistyczne” – powiedział po arabsku.
„Jakie są wasze założenia odnośnie do kosztów materiałów i robocizny? ” Przetłumaczyłam pytanie, czując, jak pot spływa mi po plecach. Nowicki uśmiechnął się sztucznie. „Nasze prognozy są oparte na wieloletnim doświadczeniu w branży.
Mamy sprawdzonych dostawców i podwykonawców. ” Mohamad nie wyglądał na przekonanego. Zaczął zadawać szczegółowe pytania techniczne, na które Nowicki odpowiadał coraz bardziej nerwowo. W pewnym momencie szejk przerwał wymianę zdań.
„Pani Marto” – zwrócił się do mnie po arabsku. „Jest pani jedyną osobą w tym pokoju, która rozumie oba języki. Czy może mi pani powiedzieć szczerze, czy te prognozy są realistyczne? ” Zamarłam.
Wszystkie oczy zwróciły się w moją stronę. Nowicki, choć nie rozumiał pytania, instynktownie wyczuł, że dzieje się coś niedobrego. „Szejku” – zaczęłam ostrożnie po arabsku – „jestem tylko tłumaczką. Nie mam kompetencji, by oceniać prognozy finansowe.
” Szejk patrzył mi prosto w oczy. „Rozumiem. Ale jako osoba zanurzona w obu kulturach, co pani myśli o tym projekcie? Czy poleca mi pani te inwestycje?
”
Nowicki, zirytowany, że nie rozumie rozmowy, przerwał. „Proszę tłumaczyć, o czym mówicie. ” – „Szejk pyta o moje osobiste zdanie na temat projektu” – powiedziałam po polsku, czując, jak mój głos drży. „To nie jest pani rola” – syknął Nowicki.
„Proszę powiedzieć, że wszystkie dane zostały dokładnie sprawdzone i gwarantujemy ich rzetelność. ” Stałam jak sparaliżowana między dwoma mężczyznami. Moim szefem, od którego zależała moja przyszłość zawodowa, i szejkiem, który oczekiwał ode mnie uczciwości. W mojej głowie kłębiły się myśli: co powinnam zrobić?
Skłamać i potencjalnie przyczynić się do oszustwa wartego miliardy, czy powiedzieć prawdę i stracić pracę? „Szejku” – powiedziałam w końcu po arabsku, starając się, by mój głos brzmiał pewnie – „prognozy zostały przygotowane przez profesjonalistów, ale w mojej opinii są bardzo optymistyczne. Rynek nieruchomości w Polsce jest nieprzewidywalny. ” Nowicki, widząc wyraz twarzy szejka, domyślił się, że nie przekazałam dokładnie tego, co mi polecił.
„Co pani mu powiedziała? ” – wycedził przez zęby. Zanim zdążyłam odpowiedzieć, Mohamad powiedział coś do szejka, a ten skinął głową. „Dziękujemy za szczerość” – powiedział szejk do mnie.
„Cenimy to bardziej, niż może pani sobie wyobrazić. ” Nowicki, nie rozumiejąc arabskiego, ale wyczuwając, że sytuacja wymyka się spod kontroli, próbował ratować spotkanie. „Czy moglibyśmy wrócić do omawiania szczegółów projektu? Mamy przygotowane wizualizacje wnętrz, które chcielibyśmy państwu pokazać.
” Gdy przetłumaczyłam jego słowa, szejk uśmiechnął się uprzejmie, ale chłodno. „Oczywiście, kontynuujmy. ”
Reszta spotkania przebiegła w napiętej atmosferze. Nowicki prezentował kolejne slajdy, a ja tłumaczyłam mechanicznie, świadoma, że moja kariera w Orionie właśnie dobiegła końca.
Gdy spotkanie się zakończyło, szejk i jego doradcy pożegnali się uprzejmie, ale bez entuzjazmu. Zaraz po ich wyjściu Nowicki wciągnął mnie do swojego gabinetu i zatrzasnął drzwi. „Co pani zrobiła? ” – ryknął.
„Miała pani jedno zadanie. Jedno. Przekonać ich, że ten projekt jest wart ich pieniędzy. ” – „Zapytali mnie o osobistą opinię” – broniłam się.
„Nie mogłam kłamać. ” – „Oczywiście, że mogła pani” – Nowicki uderzył pięścią w biurko. „To biznes. Tu nie chodzi o prawdę, tylko o wynik.
Wie pani, ile osób straci pracę, jeśli ten kontrakt przepadnie? ” – „A wie pan, jakie będą konsekwencje, jeśli podpiszemy kontrakt oparty na fałszywych danych? ” – odpowiedziałam, czując, jak wzbiera we mnie gniew. „To nie tylko nieetyczne.
To jest oszustwo. ” Nowicki patrzył na mnie, jakby widział mnie po raz pierwszy. „Jest pani zwolniona” – powiedział lodowatym tonem. „Proszę spakować swoje rzeczy i opuścić biuro w ciągu pół godziny.
Ochrona odprowadzi panią do wyjścia. ” – „Nie może mnie pan zwolnić w trakcie negocjacji” – zaprotestowałam. „Kto będzie tłumaczył? ” – „To już nie pani problem.
Znajdziemy kogoś, kto rozumie, na czym polega lojalność wobec firmy. ”
Wróciłam do swojego małego biurka w kącie open space’u na drżących nogach. Koledzy patrzyli na mnie z mieszaniną ciekawości i współczucia, gdy pakowałam swoje rzeczy do kartonowego pudełka. Kilka książek, notatki, kubek z napisem „Kair” przywieziony z wymiany studenckiej.
Tomasz, analityk finansowy, podszedł do mnie, gdy kończyłam pakowanie. „Słyszałem, co się stało” – powiedział cicho. „Postąpiłaś słusznie. ” Uśmiechnęłam się gorzko.
„Na wiele mi się to zdało. Straciłam pracę, a oni i tak znajdą kogoś, kto im to przetłumaczy tak, jak chcą. ” Tomasz rozejrzał się, upewniając się, że nikt nas nie słyszy. „Nie byłbym tego taki pewien.
Mohamad, doradca szejka, mówi po angielsku. Prawdopodobnie rozumiał wszystko, co mówiliście, i docenił twoją uczciwość. ” Zamarłam. „Skąd wiesz?
” – „Sprawdzaliśmy ich przed spotkaniem. Mohamad ma doktorat z ekonomii z London School of Economics. Mówi biegle po angielsku i francusku. ”
Wyszłam z budynku Orionu eskortowana przez ochroniarza, jakbym była przestępcą.
Śnieg znowu zaczął padać, a mroźny wiatr wdzierał się pod mój cienki płaszcz. Stałam na chodniku, trzymając pudełko z rzeczami i zastanawiałam się, co teraz. Wrócę do zawodu kelnerki. Spróbuję znaleźć pracę jako tłumaczka.
Przeprowadzę się z powrotem do rodziców w Lublinie. Nagle mój telefon zadzwonił. Nieznany numer z międzynarodowym prefiksem. „Halo?
” – odebrałam niepewnie. „Pani Marta Kowalska? ” – usłyszałam głos mówiący po arabsku. „Tu Mohamad Al-Jabri, doradca szejka Hamada Altaniego.
Czy moglibyśmy się spotkać? Mamy dla pani propozycję. ”
Kawiarnia „Czarny Kot” na Starym Mieście była prawie pusta o tej porze dnia. Przez okna wpadało blade zimowe światło, rozświetlając kłęby pary unoszącej się znad filiżanek z kawą.
Mohamad Al-Jabri siedział przy stoliku w najdalszym kącie, ubrany w elegancki ciemny garnitur i tradycyjną arabską chustę na głowie. Wyglądał nie na miejscu w tej kameralnej warszawskiej kawiarni z ceglastymi ścianami i starymi fotografiami. Podeszłam do niego, ściskając w dłoniach pasek torebki. „As-salamu alejkum” – przywitałam się.
„Wa alejkum as-salam” – odpowiedział, wstając. „Dziękuję, że pani przyszła, pani Marto. ” Usiadłam naprzeciwko niego, niepewna, czego się spodziewać. Przede mną stała już filiżanka parującej kawy po arabsku z kardamonem.
„Zamówiłem dla pani” – powiedział Mohamad. „Mam nadzieję, że lubi pani kawę w naszym stylu. ” – „Bardzo dziękuję” – odpowiedziałam, biorąc łyk gorzkiego, aromatycznego napoju. „Doceniam zaproszenie, ale jestem ciekawa, dlaczego chciał się pan ze mną spotkać.
”
Mohamad patrzył na mnie przez chwilę, jakby oceniał. Jego oczy były ciemne i bystre. „To, co pani zrobiła dzisiaj, było bardzo odważne” – powiedział w końcu – „i bardzo głupie z punktu widzenia kariery. ” Zaśmiałam się nerwowo.
„Tak, zdążyłam się o tym przekonać. Zostałam zwolniona w ciągu pięciu minut po państwa wyjściu. ” Mohamad skinął głową. „Spodziewałem się tego.
Pan Nowicki nie wygląda na człowieka, który ceni uczciwość bardziej niż zyski. ” – „Nie jestem pewna, czy powinnam rozmawiać o moim byłym szefie” – powiedziałam ostrożnie. „Oczywiście” – zgodził się Mohamad. „Przepraszam za niestosowność.
Przejdźmy do rzeczy. Szejk Hamad jest pod wrażeniem pani znajomości języka i kultury, ale jeszcze bardziej pod wrażeniem pani uczciwości. Tacy ludzie są rzadkością w biznesie. ” Poczułam, jak rumieniec wpełza mi na policzki.
„Dziękuję, ale to nic specjalnego. Po prostu nie mogłam kłamać, gdy zapytano mnie bezpośrednio. ” – „To więcej, niż zrobiłoby wielu na pani miejscu” – Mohamad uśmiechnął się lekko. „Szejk Hamad chciałby zaproponować pani pracę.
”
Zakrztusiłam się kawą. „Pracę? Dla kogo? ” – „Dla funduszu inwestycyjnego Kataru w Warszawie.
Otwieramy biuro, które będzie zarządzać naszymi inwestycjami w Europie Środkowej. Potrzebujemy kogoś, kto rozumie lokalny rynek i naszą kulturę. Kogoś, komu możemy zaufać. ” Patrzyłam na niego z niedowierzaniem.
„Ale ja nie mam doświadczenia w inwestycjach. Jestem filolożką. ” – „Nauczy się pani” – odpowiedział Mohamad spokojnie. „Tak jak nauczyła się pani naszego języka.
Najważniejsza jest dla nas pani uczciwość i zdolność do poruszania się między naszymi kulturami. Reszty możemy panią nauczyć. ”
Moje myśli wirowały. Oferta pracy od Katarczyków zaledwie godzinę po zwolnieniu z Orionu.
„A co z projektem na Służewcu? Nadal są państwo zainteresowani? ” – zapytałam. Mohamad zawahał się.
„Nie bezpośrednio. Prognozy finansowe pana Nowickiego są, jak pani słusznie zauważyła, zbyt optymistyczne. Projekt jest przewartościowany o co najmniej czterdzieści procent. Ale jesteśmy zainteresowani polskim rynkiem nieruchomości.
Być może innym projektem, z innym partnerem. ” – „A jaka byłaby moja rola? ” – „Na początek pomoc w znalezieniu odpowiednich projektów i partnerów. Później, kto wie, być może kierownik działu relacji międzykulturowych.
Wszystko zależy od pani umiejętności i zaangażowania. ”
Siedziałam w milczeniu, próbując ogarnąć skalę tego, co mi właśnie zaproponowano. Jeszcze rano byłam początkującą asystentką, a teraz… „Ile miałabym czasu na zastanowienie się? ” – zapytałam.
„Szejk wylatuje pojutrze” – odpowiedział Mohamad. „Chciałby znać pani decyzję przed odlotem. Oczywiście rozumiemy, że to poważna zmiana. Pensja będzie satysfakcjonująca.
” Wymienił kwotę, która sprawiła, że znów się zakrztusiłam. Była to suma trzykrotnie wyższa niż to, co oferował mi Orion. „Pomyślę o tym” – powiedziałam, próbując zachować spokój. „Czy mogłabym dostać jakieś szczegóły na piśmie?
” Mohamad skinął głową. „Oczywiście. Prześlę pani e-mail jeszcze dziś wieczorem. A teraz, czy ma pani ochotę na jeszcze jedną kawę i może coś słodkiego?
Tutejsze ciasta wyglądają interesująco. ”
Spędziliśmy następną godzinę, rozmawiając o Polsce, Katarze i o tym, jak trudno jest poruszać się między różnymi kulturami biznesowymi. Mohamad okazał się człowiekiem o szerokich horyzontach i poczuciu humoru. Kiedy opowiedziałam mu o moich studiach w Kairze i problemach z lokalnym dialektem, śmiał się serdecznie.
„Pierwszy raz, gdy próbowałem zamówić taksówkę w Londynie, kierowca myślał, że mówię w jakimś obcym języku” – powiedział. „A ja mówiłem po angielsku, po prostu z katarskim akcentem. ” Gdy wyszliśmy z kawiarni, śnieg przestał padać. Niebo nad Warszawą było czyste i granatowe, a mróz szczypał w policzki.
„Proszę się zastanowić nad naszą propozycją” – powiedział Mohamad na pożegnanie. „I proszę pamiętać, że czasami najlepsze możliwości pojawiają się, gdy wydaje nam się, że wszystko straciliśmy. ”
Wróciłam do swojego mieszkania na Pradze oszołomiona. Paweł, mój współlokator, był w kuchni, przygotowując kolację.
„Hej, wcześnie dzisiaj! ” – zawołał, gdy weszłam. „Jak idą negocjacje z Katarczykami? ” Opadłam na krzesło przy kuchennym stole.
„Zostałam zwolniona. ” Paweł zamarł z patelnią w dłoni. „Co? Dlaczego?
” Opowiedziałam mu całą historię o naciąganych prognozach finansowych, o pytaniu szejka, o mojej uczciwej odpowiedzi i furii Nowickiego. „Cholera! ” – mruknął Paweł, stawiając przede mną talerz z makaronem. „Co za dupek.
Ale wiesz co? Jestem z ciebie dumny. Niewielu miałoby odwagę zrobić to, co ty. ” Uśmiechnęłam się blado.
„Dzięki. Ale to nie koniec historii. ” Gdy opowiedziałam mu o spotkaniu z Mohamadem i ofercie pracy, Paweł upuścił widelec. „Żartujesz?
Chcą cię zatrudnić po tym, jak praktycznie sabotowałaś transakcję swojej firmy? ” – „Nie sabotowałam” – zaprotestowałam. „Po prostu powiedziałam prawdę, gdy mnie zapytali. I tak chcą mnie zatrudnić.
Właściwie to właśnie dlatego. ” Paweł pokręcił głową z niedowierzaniem. „To jak z filmu. Dziewczyna z Lublina podbija międzynarodowy biznes.
” – „Jeszcze nic nie podpisałam” – przypomniałam mu. „Zastanawiam się, czy to aby na pewno dobry pomysł. ” – „Co? ” – Paweł spojrzał na mnie, jakbym postradała zmysły.
„Oferują ci trzy razy więcej kasy za bycie uczciwą. O czym tu się zastanawiać? ” Westchnęłam. „Boję się, że nie mam kwalifikacji, że ich zawiodę, że będę musiała kłamać w innych sytuacjach.
” Paweł usiadł naprzeciwko mnie. „Marta, posłuchaj. Zawsze byłaś zbyt skromna. Masz dyplom z prestiżowego uniwersytetu.
Mówisz biegle po arabsku, rozumiesz ich kulturę i udowodniłaś, że masz kręgosłup moralny. To więcej, niż ma większość ludzi w biznesie. ” – „A jeśli to jakiś podstęp? ” – spytałam, wypowiadając na głos myśl, która kołatała mi się po głowie.
„Może Nowicki i szejk współpracują, żeby mnie sprawdzić? ” Paweł parsknął śmiechem. „Teraz to już paranoja. Widziałaś twarz Nowickiego, gdy cię zwalniał?
To nie była udawana furia. ” Miał rację. Przypomniałam sobie purpurową twarz Nowickiego, żyłę pulsującą na jego skroni, gdy wykrzykiwał, że jestem zwolniona. Nie, to nie było udawane.
Następnego dnia dostałam obiecany e-mail od Mohamada. Załączony był projekt umowy – roczny kontrakt z możliwością przedłużenia, z pensją faktycznie trzy razy wyższą niż w Orionie, plus premie i dodatki. Miałabym zacząć za miesiąc, po otwarciu warszawskiego biura Funduszu Inwestycyjnego Kataru. Spędziłam cały dzień, analizując ofertę, sprawdzając w internecie informacje o funduszu i o samym szejku Hamadzie.
Wszystko wydawało się legalne. Fundusz istniał od dwudziestu lat i miał inwestycje na całym świecie. Szejk Hamad był jego dyrektorem od pięciu lat, a wcześniej pracował w katarskim Ministerstwie Finansów. Wieczorem zadzwoniłam do Mohamada, by poinformować go o mojej decyzji.
„Przyjmuję ofertę” – powiedziałam. „Dziękuję za zaufanie. ” – „Doskonale” – odpowiedział. „Szejk będzie zadowolony.
Jutro spotykamy się z prawnikami, by omówić szczegóły. Czy mogłaby pani dołączyć do nas w hotelu Bristol o dziesiątej? ” Zgodziłam się, a po zakończeniu rozmowy opadłam na łóżko, wpatrując się w sufit. Moje życie właśnie zmieniło się o sto osiemdziesiąt stopni.
Z bezrobotnej byłej asystentki stałam się… kim właściwie? Specjalistką do spraw relacji międzykulturowych w katarskim funduszu inwestycyjnym. Brzmiało to nieprawdopodobnie. Tej nocy prawie nie spałam, przewracając się z boku na bok, wyobrażając sobie nową pracę, nowe wyzwania, nowe życie.
Rano włożyłam swój najlepszy kostium – granatową spódnicę i marynarkę, które kupiłam na rozmowę w Orionie – i pojechałam taksówką do hotelu Bristol. W eleganckim apartamencie na czwartym piętrze czekali już szejk Hamad i dwóch polskich prawników. Przywitaliśmy się, a szejk uśmiechnął się do mnie ciepło. „Cieszę się, że przyjęła pani naszą ofertę” – powiedział po arabsku.
„Potrzebujemy ludzi takich jak pani. ” – „Dziękuję za zaufanie” – odpowiedziałam. „Mam nadzieję, że pana nie zawiodę. ” – „Jestem pewien, że nie.
A teraz przejdźmy do formalności. ”
Następne dwie godziny spędziliśmy na omawianiu szczegółów umowy. Wszystko wydawało się w porządku, aż do momentu, gdy jeden z prawników wspomniał o projekcie na Służewcu. „Przepraszam” – przerwałam.
„Myślałam, że nie są państwo zainteresowani tym projektem. ” Mohamad i szejk wymienili spojrzenia. „Jesteśmy zainteresowani nieruchomościami w tym rejonie” – wyjaśnił Mohamad ostrożnie – „ale nie współpracą z Orionem. Właściwie” – dodał szejk – „otrzymaliśmy dziś rano ciekawą informację.
Pan Nowicki został odwołany ze stanowiska przez zarząd Orionu. ” Poczułam, jak mój żołądek wykonuje salto. „Odwołany? Dlaczego?
” – „Najwyraźniej niektórzy członkowie zarządu mieli wątpliwości co do jego metod prowadzenia negocjacji” – powiedział szejk, uśmiechając się lekko – „zwłaszcza po tym, jak wyszło na jaw, że przedstawił nam nieprawdziwe prognozy finansowe. ” – „Jak to wyszło na jaw? ” – zapytałam, choć już przeczuwałam odpowiedź. „Jeden z analityków finansowych, niejaki pan Tomasz, skontaktował się z nami wczoraj wieczorem” – wyjaśnił Mohamad.
„Przesłał nam oryginalne, niezmodyfikowane prognozy. Różnica jest znacząca. Tomasz to oczywiście jedyna osoba w Orionie, która otwarcie przyznała, że to, co robią, jest nieetyczne. ” – „I co teraz?
” – zapytałam. „Co będzie z Orionem? ” – „To nie nasza sprawa” – odpowiedział szejk. „Ale słyszeliśmy, że zarząd rozważa różne opcje.
Jedna z nich to sprzedaż firmy. ”
Poczułam ukłucie niepokoju. „A moja rola w tym wszystkim? Czy nie będzie konfliktu interesów, jeśli zacznę pracować dla państwa miesiąc po odejściu z Orionu?
” Szejk spojrzał mi prosto w oczy. „Pani Marto, zatrudniamy panią właśnie dlatego, że udowodniła pani, iż ma pani silne zasady etyczne. Jeśli pojawi się konflikt interesów, ufamy, że pani nas o tym poinformuje. ” – „Poza tym” – dodał Mohamad – „rynek nieruchomości w Polsce jest duży.
Nie musimy inwestować akurat w Służewiec. ” Skinęłam głową, ale niepokój nie zniknął. Coś mi tu nie pasowało, choć nie potrafiłam dokładnie określić co. Po spotkaniu, gdy wyszłam z hotelu, zadzwoniłam do Tomasza.
Odebrał po trzecim sygnale. „Tomasz Wiśniewski, słucham. ” – „Tu Marta Kowalska. Musimy porozmawiać.
” Spotkaliśmy się w małej kawiarni niedaleko Ogrodu Saskiego. Tomasz wyglądał na zmęczonego, ale dziwnie spokojnego, jak na kogoś, kto właśnie zadenuncjował swojego szefa. „Więc to prawda” – powiedziałam, gdy usiedliśmy z kawami. „Wysłałeś Katarczykom oryginalne prognozy.
” Tomasz skinął głową. „Po tym, jak cię zwolnili, wiedziałem, że to kwestia czasu, zanim Nowicki znajdzie kogoś, kto zrobi to, czego on chce. Nie mogłem na to pozwolić. ” – „Dlaczego?
” – zapytałam. „Co cię to obchodzi? Czy Katarczycy zainwestują, czy nie? ” Tomasz przez chwilę bawił się łyżeczką, mieszając cukier w kawie.
„Orion to nie tylko Nowicki. To trzystu pracowników, którzy uczciwie wykonują swoją pracę. Firma ma dobre projekty, które mogłyby przynieść zysk obu stronom, ale Nowicki był zachłanny. Chciał wszystko na raz.
Prestiż, zysk, szybki awans. To on wpadł na pomysł luksusowej wersji projektu, choć wszyscy wiedzieliśmy, że nie jesteśmy w stanie jej zrealizować. ” – „I myślisz, że Katarczycy teraz zainwestują w Orion bezpośrednio? ” – zapytałam.
Tomasz wzruszył ramionami. „Kto wie. Może bez Nowickiego negocjacje mogłyby pójść w innym kierunku. A co z tobą?
Nie boisz się konsekwencji? Wysłałeś poufne dokumenty firmowe obcemu podmiotowi. ” Tomasz uśmiechnął się blado. „Konsekwencje już są.
Też zostałem zwolniony dziś rano. Ale wiesz co? Nie żałuję. Tak jak ty nie mogłem dłużej udawać, że to, co robimy, jest w porządku.
”
Poczułam falę współczucia dla tego człowieka, który poświęcił swoją karierę dla zasad etycznych. „Mam dla ciebie propozycję” – powiedziałam po chwili zastanowienia. „Katarczycy otwierają biuro w Warszawie. Potrzebują ludzi, którzy znają polski rynek i mają wiedzę finansową.
Może mógłbyś…” Tomasz roześmiał się. „Chcesz mnie zrekrutować pięć minut po tym, jak sama zostałaś zatrudniona? ” – „Czemu nie? ” – odpowiedziałam.
„Udowodniłeś, że masz te same wartości co oni, a twoja wiedza byłaby nieoceniona. ” Tomasz patrzył na mnie przez chwilę, jakby oceniał, czy mówię poważnie. „Zastanowię się” – powiedział w końcu. „Na razie muszę ochłonąć po wszystkim, co się stało.
”
Gdy wróciłam do domu, na biurku czekał na mnie laptop z otwartą umową od Katarczyków. Wszystko wydawało się idealne. Wysoka pensja, dobre warunki, prestiżowa pozycja. A jednak coś wciąż mnie niepokoiło.
Czy naprawdę tak łatwo i szybko można dostać pracę marzeń? Czy Katarczycy faktycznie cenią uczciwość tak bardzo, że zatrudniliby kogoś tylko na tej podstawie? Patrzyłam przez okno na ośnieżone dachy warszawskich kamienic, zastanawiając się, w co się właściwie wpakowałam. Za miesiąc miałam zacząć nową pracę z nowymi ludźmi w zupełnie nowym środowisku.
A wszystko to dzięki jednemu momentowi uczciwości – lub, jak określił to Nowicki, głupoty. Za oknem zaczął padać śnieg, gęsty i ciężki. Białe płatki wirowały w świetle latarni, tworząc hipnotyzujący taniec. Czułam, że moje życie właśnie wkracza w podobny wir.
Piękny, ale nieprzewidywalny i potencjalnie niebezpieczny. Mój telefon zadzwonił. Nieznany numer. „Halo?
” – odebrałam. „Pani Marta Kowalska? ” – usłyszałam znajomy głos. „Tu Karolina Majer z Orionu.
Musimy porozmawiać. Chodzi o przyszłość firmy. ”
Sala konferencyjna na dziesiątym piętrze wieżowca przy Emilii Plater wyglądała dokładnie tak samo jak trzy dni temu, gdy tłumaczyłam podczas spotkania z Katarczykami. Te same panoramiczne okna, ten sam długi stół, te same skórzane fotele.
Tylko atmosfera była inna – ciężka, napięta, jak przed burzą. Karolina Majer siedziała na końcu stołu, a obok niej starszy mężczyzna, którego nie znałam. Siwe włosy, okulary w cienkich oprawkach, elegancki granatowy garnitur. Naprzeciwko nich zajęłam miejsce ja, czując się dziwnie, nie na miejscu, bez identyfikatora Orionu.
„Dziękuję, że pani przyszła” – zaczęła Karolina. Jej twarz była blada i zmęczona, jakby nie spała od kilku dni. „To jest pan Witold Majewski, przewodniczący rady nadzorczej Orionu. ” Majewski skinął mi głową.
„Miło mi panią poznać, pani Kowalska, choć okoliczności są niecodzienne. ” – „Dlaczego mnie państwo wezwali? ” – zapytałam wprost. „Zostałam zwolniona.
Nie mam już nic wspólnego z Orionem. ” Karolina i Majewski wymienili spojrzenia. „Została pani zwolniona przez Andrzeja Nowickiego” – powiedziała Karolina – „który sam został wczoraj odwołany przez radę nadzorczą. ” – „Tak, słyszałam” – odparłam – „ale nadal nie rozumiem, dlaczego tu jestem.
”
Majewski odchrząknął. „Pani Kowalska, znaleźliśmy się w bardzo trudnej sytuacji. Inwestorzy z Kataru wycofali się z negocjacji, a wraz z nimi przepadła szansa na kontrakt wart dwa i pół miliarda złotych. Nasze akcje spadły o dwadzieścia procent w ciągu jednego dnia, gdy wieść się rozeszła.
” – „To nie moja wina” – zaprotestowałam. „Pan Nowicki chciał, żebym kłamała, żebym przekazała Katarczykom nieprawdziwe dane. ” – „Wiemy” – przerwała mi Karolina. „Tomasz Wiśniewski wszystko nam wyjaśnił, zanim sam złożył wypowiedzenie.
Nie obwiniamy pani. Wręcz przeciwnie. ” – „Słucham? ” Majewski pochylił się do przodu.
„Pani Kowalska, wiemy, że otrzymała pani ofertę pracy od funduszu inwestycyjnego Kataru. ” Poczułam, jak krew odpływa mi z twarzy. Skąd oni to wiedzieli? „To moja prywatna sprawa” – odpowiedziałam chłodno.
„Oczywiście” – zgodził się Majewski. „Ale to także sprawa Orionu. Katarczycy są zainteresowani inwestycją w Polsce. Najwyraźniej mają do pani zaufanie, a my potrzebujemy tego kontraktu.
” Nagle zrozumiałam, do czego to zmierza. „Chcą państwo, żebym przekonała ich do powrotu do negocjacji? ” – zapytałam z niedowierzaniem. „Po tym wszystkim?
” – „Nie dokładnie” – odpowiedziała Karolina. „Chcemy, żeby pani dla nas pracowała jako nasz przedstawiciel w rozmowach z Katarczykami. ” Roześmiałam się, nie mogąc powstrzymać ironii sytuacji. „Zwolniliście mnie trzy dni temu, a teraz chcecie mnie z powrotem.
Naprawdę myślą państwo, że się zgodzę? ” – „Oczywiście, że nie na tych samych warunkach” – powiedział Majewski. „Oferujemy pani stanowisko dyrektora do spraw relacji międzynarodowych, z pełną kontrolą nad negocjacjami z Katarczykami i innymi inwestorami z Bliskiego Wschodu. I oczywiście z odpowiednią pensją.
” Wymienił sumę, która była prawie identyczna z ofertą Katarczyków. To nie mógł być przypadek. „Skąd państwo wiedzą, ile zaoferowali mi Katarczycy? ” – zapytałam podejrzliwie.
Karolina miała przynajmniej tyle przyzwoitości, by wyglądać na zakłopotaną. „Pani Kowalska, jesteśmy dużą firmą z wieloma kontaktami. Informacje krążą. ” Czyli mieli swojego człowieka w hotelu, może wśród pracowników, albo po prostu odgadli, obserwując reakcje Katarczyków na ich ostatnią ofertę.
„Dlaczego miałabym do państwa wrócić? ” – zapytałam. „Firma, która mnie zatrudniła, a potem wyrzuciła za uczciwość. Teraz nagle docenia moje wartości.
Przepraszam, ale to brzmi jak desperacja. ” – „Bo to jest desperacja” – przyznał Majewski otwarcie. „Orion stoi na krawędzi. Bez tego kontraktu lub innej dużej inwestycji będziemy musieli zwolnić połowę załogi w ciągu trzech miesięcy.
A jeśli nie odzyskamy zaufania inwestorów, za rok może nas nie być. ” – „Trzysta osób straci pracę” – dodała Karolina. „Nie tylko kierownictwo, które ponosi odpowiedzialność za błędy Nowickiego. Także zwykli pracownicy.
Projektanci, inżynierowie, sekretarki. ”
To był cios poniżej pasa. Odwołanie się do mojego poczucia odpowiedzialności za ludzi, których nawet nie znałam. „A co, jeśli przyjmę ofertę Katarczyków?
” – zapytałam. „Co wtedy? ” – „Będziemy musieli znaleźć inny sposób na przetrwanie” – odpowiedział Majewski. „Ale byłoby trudniej.
” Zapadła cisza. Za oknami sali konferencyjnej widać było panoramę zimowej Warszawy. Dachy pokryte śniegiem, dymy unoszące się z kominów, ludzi spieszących się ulicami w ciepłych płaszczach i czapkach. Zwykli ludzie, którzy nie mieli pojęcia o dramatach rozgrywających się na wysokich piętrach szklanych wieżowców.
„Muszę to przemyśleć” – powiedziałam w końcu. „To nie jest decyzja, którą mogę podjąć od razu. ” – „Oczywiście” – zgodził się Majewski – „ale proszę pamiętać, że czas jest istotny. Katarczycy wylatują jutro.
Jeśli zdecyduje się pani na współpracę z nami, musimy działać szybko. ”
Wyszłam z budynku Orionu z głową pełną sprzecznych myśli. Z jednej strony oferta była kusząca – wysokie stanowisko, dobra pensja, szansa na prawdziwe wejście do wielkiego biznesu. Z drugiej – czy mogłam zaufać ludziom, którzy najpierw pozwolili Nowickiemu mnie zwolnić, a teraz próbowali mnie odzyskać tylko dlatego, że byłam im potrzebna?
Przez godzinę spacerowałam po zaśnieżonym Ogrodzie Saskim, próbując uporządkować myśli. Śnieg skrzypiał pod moimi butami, a mróz szczypał w policzki. W końcu usiadłam na ławce i wyciągnęłam telefon. Mohamad odebrał po drugim sygnale.
„Pani Marta, co za miła niespodzianka. ” – „Panie Mohamad, muszę z panem porozmawiać osobiście. ” – „Oczywiście. Jesteśmy wciąż w Bristolu.
Może pani przyjść za godzinę. ”
Apartament szejka w Bristolu był oazą ciepła po mroźnym spacerze. Mohamad przywitał mnie osobiście i zaprowadził do salonu, gdzie szejk Hamad siedział przy stole, przeglądając jakieś dokumenty. Na mój widok wstał i uśmiechnął się.
„Pani Marta, co za niespodzianka. Czy coś się stało? ” – „Tak” – odpowiedziałam wprost. „Dostałam ofertę pracy od Orionu.
” Szejk i Mohamad wymienili spojrzenia. „Proszę usiąść” – powiedział szejk, wskazując na fotel. „I proszę opowiedzieć nam wszystko. ” Opowiedziałam im o spotkaniu z Karoliną i Majewskim, o ich ofercie i argumentach dotyczących przyszłości firmy.
Gdy skończyłam, szejk pokiwał głową, jakby spodziewał się czegoś takiego. „I co pani zamierza zrobić? ” – zapytał. „Nie wiem” – przyznałam szczerze.
„Dlatego tu jestem. Chciałam być z państwem uczciwa, tak jak byłam uczciwa wcześniej. ” Mohamad uśmiechnął się lekko. „To godne podziwu, pani Marto.
Wielu na pani miejscu rozgrywałoby obie strony przeciwko sobie, by uzyskać jak najlepsze warunki. ” – „Nie jestem tak cyniczna” – odpowiedziałam. – „Jeszcze nie. ”
Szejk wstał i podszedł do okna, patrząc na ośnieżoną Warszawę.
„Pani Marto, czy wie pani, dlaczego zaoferowałem pani pracę? ” – „Powiedział pan, że ze względu na moją uczciwość i znajomość języka. ” – „Tak, ale to nie wszystko” – szejk odwrócił się do mnie. „Widziałem w pani kogoś, kto może pomóc nam zrozumieć polski rynek.
Kogoś, kto będzie lojalny nie wobec pieniędzy, ale wobec wartości. To rzadka cecha w biznesie. ” – „Dziękuję” – powiedziałam, czując się niezręcznie wobec tej pochwały. „Ale jeśli pani czuje, że powinna pani wrócić do Orionu, zrozumiemy to” – dodał szejk.
„W końcu to polska firma. Być może pani lojalność wobec rodaków jest silniejsza. ” Trafił w sedno. Czy nie tego właśnie dotyczyła moja rozterka?
Czy nie czułam się rozdarta między możliwością pracy dla bogatych zagranicznych inwestorów a lojalnością wobec polskiej firmy, która mimo wszystko dawała pracę setkom ludzi? „A co z projektem na Służewcu? ” – zapytałam. „Czy naprawdę nie są państwo zainteresowani?
” Szejk zawahał się, po czym usiadł z powrotem przy stole. „Jesteśmy zainteresowani inwestycjami w Polsce” – powiedział ostrożnie – „ale niekoniecznie tym konkretnym projektem. I niekoniecznie z Orionem jako głównym partnerem. ” – „Co to dokładnie znaczy?
” Mohamad pochylił się do przodu. „To znaczy, że rozważamy przejęcie udziału w Orionie, a nie tylko inwestycję w jeden projekt. ” To była bomba. Katarczycy chcieli kupić Orion.
„Przejęcie? ” – powtórzyłam. „Czy kierownictwo Orionu o tym wie? ” – „Jeszcze nie” – przyznał Mohamad.
„To jedna z opcji, którą rozważamy. Ale wszystko zależy od wyników naszego due diligence i od pani. ” – „Ode mnie? ” – potwierdził szejk.
„Jeśli zdecyduje się pani pracować dla nas, będzie pani naszymi oczami i uszami w Polsce. Pomoże nam pani ocenić, czy Orion jest wart ratowania, czy może powinniśmy szukać innych partnerów. ” Nagle wszystko stało się jasne. Nie zatrudniali mnie tylko ze względu na moją uczciwość czy znajomość języka.
Chcieli mnie, bo byłam wewnątrz Orionu. Znałam jego słabe punkty. „A jeśli wybiorę Orion? ” – zapytałam.
„Co wtedy? ” – „Wtedy znajdziemy kogoś innego” – odpowiedział szejk spokojnie. „Ale szczerze wątpię, czy Orion przetrwa bez zewnętrznego kapitału, a my jesteśmy obecnie ich jedyną realną opcją. ”
Wróciłam do mieszkania późnym wieczorem z jeszcze większym bałaganem w głowie niż rano.
Paweł siedział w salonie, oglądając jakiś film na laptopie. „Hej” – przywitał mnie. „Jak tam twój dzień milionerki? ” – „Skomplikowany” – odpowiedziałam, opadając na kanapę obok niego.
„Bardzo skomplikowany. ” Opowiedziałam mu o ofercie Orionu, o rozmowie z Katarczykami, o ich planach przejęcia. Paweł słuchał z otwartymi ustami. „Kurczę, Marta, to jak jakiś film o międzynarodowych finansach” – powiedział, gdy skończyłam.
„Tylko zamiast George’a Clooneya mamy ciebie, dziewczynę z Lublina. ” – „Nie pomagasz” – mruknęłam. „Co mam zrobić? ” Paweł przez chwilę milczał, zastanawiając się.
„A co chcesz zrobić? Nie, co powinnaś, ale czego ty chcesz? ” To było dobre pytanie. Czego ja chciałam?
Prestiżowej pracy w międzynarodowej firmie, możliwości wykorzystania mojej znajomości arabskiego, czy może poczucia, że robię coś dobrego dla polskiej gospodarki? „Nie wiem” – przyznałam. „Jeszcze tydzień temu byłam zwykłą asystentką. Teraz nagle jestem rozchwytywana przez obie strony.
” – „Bo jesteś wartościowa” – powiedział Paweł, kładąc rękę na moim ramieniu. „Zawsze byłaś. Tylko teraz inni też to zobaczyli. ”
Następnego ranka obudziłam się z decyzją.
Nie była to może najlepsza decyzja, ale była moja. Ubrałam się starannie, włożyłam mój najlepszy płaszcz i pojechałam do hotelu Bristol. Szejk i Mohamad pakowali się już do wyjazdu. Na mój widok przerwali i zaprosili mnie do salonu.
„Podjęłam decyzję” – powiedziałam bez wstępu. „Nie mogę pracować ani dla państwa, ani dla Orionu. ” Szejk uniósł brwi w zdumieniu. „Dlaczego?
” – „Bo jestem w konflikcie interesów” – wyjaśniłam. „Znam wewnętrzne sprawy Orionu i znam państwa plany wobec nich. Cokolwiek bym zrobiła, zdradziłabym czyjeś zaufanie. ” Mohamad pokręcił głową.
„To biznes, pani Marto. Takie sytuacje są normalne. ” – „Może dla was” – odpowiedziałam – „ale nie dla mnie. Potrzebuję pracy, w której będę mogła być uczciwa wobec wszystkich stron.
” Szejk patrzył na mnie przez dłuższą chwilę, po czym niespodziewanie uśmiechnął się. „Ma pani zasady, pani Marto. To rzadka cecha w dzisiejszym świecie. ” – „Rzadka i niepraktyczna” – dodałam z gorzkim uśmiechem.
– „Niekoniecznie” – szejk podszedł do biurka i wyjął z teczki wizytówkę. „Jest jeszcze trzecia opcja. ” Spojrzałam na wizytówkę. „Al-Jabri Consulting.
Specjaliści w relacjach międzykulturowych i etyce biznesu. ” – „Co to jest? ” – „Firma konsultingowa Mohamada” – wyjaśnił szejk. „Niezależna od naszego funduszu, choć oczywiście współpracująca z nami.
Specjalizują się w doradzaniu firmom, jak prowadzić uczciwy biznes z partnerami z różnych kultur. ” Mohamad uśmiechnął się. „Zawsze szukamy utalentowanych ludzi, którzy rozumieją zarówno kulturę arabską, jak i europejską, i którzy mają silne zasady etyczne. ” Patrzyłam to na jednego, to na drugiego, nie dowierzając.
„Chcą państwo, żebym pracowała dla firmy konsultingowej? ” – „Tak” – potwierdził Mohamad. „Jako niezależny konsultant będzie pani mogła doradzać zarówno nam, jak i Orionowi, bez konfliktu interesów. Obie strony będą wiedziały, że pracuje pani również dla drugiej strony, i obie strony będą wiedziały, że jest pani uczciwa” – dodał szejk.
„To największy atut w naszej branży. ”
Następne tygodnie były jak sen. Spotkania z prawnikami Mohamada, podpisanie kontraktu, wynajęcie małego biura w centrum Warszawy. Orion, po początkowym zaskoczeniu, zgodził się zatrudnić mnie jako konsultantkę.
Negocjacje z Katarczykami ruszyły od nowa, tym razem z nowymi ludźmi na czele, zarówno po stronie Orionu, jak i funduszu. Tomasz Wiśniewski dołączył do mnie jako partner w konsultingu, wnosząc swoją wiedzę finansową, która doskonale uzupełniała moją znajomość języka i kultury. Razem stworzyliśmy mały, ale efektywny zespół, który pomagał nie tylko Orionowi, ale także innym polskim firmom zainteresowanym współpracą z partnerami z Bliskiego Wschodu. Projekt na Służewcu ostatecznie doszedł do skutku, choć w zmodyfikowanej formie – zamiast luksusowych apartamentów powstał kompleks biurowo-mieszkaniowy z rozsądnymi cenami i wysoką jakością.
Katarczycy kupili czterdzieści procent udziałów w Orionie, zapewniając firmie stabilność finansową, ale pozostawiając kontrolę operacyjną w polskich rękach. Pół roku po mojej pamiętnej rozmowie z szejkiem Hamadem stałam na dachu wieżowca na Służewcu, patrząc, jak robotnicy wbijają pierwszą łopatę pod fundamenty. Obok mnie stał nowy dyrektor Orionu, Tomasz Majewski, który zastąpił Nowickiego. „Kto by pomyślał” – powiedział, patrząc na plac budowy.
„Wszystko zaczęło się od pani uczciwej odpowiedzi. ” Uśmiechnęłam się, patrząc na ośnieżony krajobraz Warszawy rozciągający się przed nami. Miasto lśniło w zimowym słońcu, pełne możliwości i nadziei. „Czasem uczciwość to najlepsza strategia biznesowa” – odpowiedziałam.
„Nawet jeśli na początku wydaje się, że wszystko straciłeś. ” Majewski pokiwał głową. „Dobrze, że Katarczycy to docenili. I dobrze, że my też w końcu to zrozumieliśmy.
” Gdy schodziliśmy z dachu, mój telefon zadzwonił. To był Mohamad, dzwoniący z Dohy. „Marta, mam świetne wieści. Szejk chce, żebyś przyleciała na spotkanie.
Fundusz rozważa nowe inwestycje w Europie Środkowej, a ty masz być głównym konsultantem. ” Uśmiechnęłam się. Życie jest pełne niespodzianek. Jeszcze rok temu byłam kelnerką marzącą o wykorzystaniu swojej znajomości arabskiego.
Dziś byłam respektowaną konsultantką, mostem między dwoma kulturami, dowodem na to, że uczciwe prowadzenie biznesu jest możliwe. Przed wejściem do samochodu zatrzymałam się na moment, patrząc w górę na wirujące płatki śniegu. Czasami trzeba wszystko stracić, żeby znaleźć swoje prawdziwe miejsce.
Czasami jedno uczciwe słowo może zmienić wszystko.
