„Dotarło to do pana, panie Piotrze? ” – usłyszałem w słuchawce głos Damiana, mojego zięcia. Stałem w swoim małym mieszkaniu, patrząc na ekspres do kawy większy niż moja mikrofalówka, który kiedyś mi podarował. Pan mi wnosi do domu biedę – powiedział kiedyś do mojej córki Ewy, gdy siedzieliśmy w ich wielkiej kuchni.
Damian lubił mówić ostro, lubił przyciskać ludzi do ściany. Tato, no odezwała się w końcu Ewa, prawie szeptem. Patrzyłem na nią i przez chwilę widziałem nie tę elegancką kobietę w drogiej kuchni, tylko małą dziewczynkę w za dużej czapce, którą prowadziłem rano do przedszkola, zanim pobiegłem do szkoły na pierwszą lekcję. Widziałem, jak wciskała mi zimną rączkę do kieszeni płaszcza, bo zapomniałem jej rękawiczek.
No właśnie. A pan mu wkłada do głowy lęki ludzi, którzy całe życie liczyli drobne przy kasie – ciągnął Damian. Proszę pana, ja nie mam nic do nauczycieli. Ale już się odwrócił do okna.
Kiedy sięgałem po klamkę, Ewa wsunęła mi coś do kieszeni kurtki. Leżały tam obok kluczyków do ich dużego samochodu i zapachowej świecy, która udawała domowe ciepło. Nie dzwoń do mnie po kryjomu, Ewo – powiedziałem cicho. Po prostu nie chciałem wracać do domu za pieniądze podane jak jałmużna.
Ruszyłem pieszo do przystanku. Wsiadłem tylnymi drzwiami, usiadłem przy oknie i przyłożyłem czoło do zimnej szyby. Do domu dotarłem późno. W przedpokoju nadal stały kalosze Ewy.
Zostawiła je ostatnim razem, bo uparła się, że do domu wróci w kaloszach, choć nie padało. Zosia, moja wnuczka, zaglądała mi do szuflad i pytała, czy naprawdę kiedyś nie było tabletów. Nie dzwoniłem do Ewy. W czwartki do przychodni po receptę zawsze ta sama kolejka, te same westchnienia, te same rozmowy, że NFZ to człowieka szybciej wykończy niż choroba.
I wtedy go zobaczyłem – Stefana. Mijaliśmy się kiedyś na korytarzach szkoły, w której uczyłem matematyki przez trzydzieści lat. Jedna dziewczyna została lekarką, jeden chłopak mechanikiem i do dziś kłania mi się z drugiej strony ulicy. No widzisz, młody człowieku – powiedział Stefan, gdy usiedliśmy na ławce.
Po drugiej stronie telefonu milczał przez chwilę, jakby i on wrócił myślami do tamtych lat. On do dziś pana pamięta. Siwe włosy miał zaczesane do tyłu, kiedy tydzień później zadzwonił do mnie z nietypową prośbą. Szukam teraz projektów, w które mogę włożyć kapitał, ale bez siedzenia nad nimi od rana do nocy.
Zaproponował mi współpracę przy inwestycji w kamienicę. Dla mnie to była suma tak abstrakcyjna jak odległość do Księżyca. Nie wiedziałem jeszcze, do czego zmierza. Przestraszone, zarozumiałe, samotne, kłamliwe, dobre, pogubione – tak opisał mi kiedyś Damian swoich uczniów.
A dorośli to te same dzieci, tylko nauczyły się lepiej ubierać, lepiej mówić i skuteczniej ukrywać, co mają w środku. W dniu spotkania z inwestorem włożyłem białą koszulę, starannie wyciągniętą z szafy i granatowy krawat, którego nie nosiłem od imienin kolegi ze szkoły. No, Piotrze! – mruknąłem do siebie.
Do centrum pojechałem tramwajem. Poprowadziła mnie sekretarka korytarzem do osobnej sali. Dla niego te 10 milionów złotych to bilet do zupełnie innej ligi – pomyślałem, widząc na stole dokumenty. Do sali wszedł Damian.
Podszedł do Stefana z wyciągniętą dłonią, ale Stefan tylko skinął głową. Przez moment Damian wyglądał jak uczeń, który wszedł do klasy pewny siebie, a na ławce zobaczył kartkówkę. Ja milczałem, patrzyłem, jak Damian uśmiecha się do Stefana, a do Kalnera, właściciela kapitału, mówi tonem o pół stopnia chłodniejszym. Odwrócił się do mnie.
Panie Piotrze, skoro Damian należy do pańskiej rodziny, pan chyba najlepiej wie, jak on traktuje ludzi bliskich – powiedział Stefan, patrząc mi prosto w oczy. Pan dzieli ludzi na takich, których warto zaprosić do stołu i takich, których lepiej schować, żeby nie psuli obrazka – zwrócił się do Damiana. Dla niego człowiek, który nie zarabia przynajmniej 20 000 zł miesięcznie, jest kimś gorszym. Mieliśmy różne podejście do wychowania dzieci.
Potem Stefan zwrócił się do mnie. Ten sam stary nauczyciel, ta sama marynarka, te same buty, choć dobrze wypastowane, tylko coś było inne. Najpierw usłyszałem od znajomego z osiedla, że stara kamienica, o której mówił Damian, poszła do innego inwestora. Kiedyś, gdy Ewa była mała, pisała do mnie z wycieczki szkolnej: „Tato, tęsknię”.
Damian podobno coraz częściej wracał do domu wściekły. Miałem z jabłek zrobić kompot, ale ręce same wyjęły miskę, mąkę, jajka, cukier. Mała Zosia przyciskała do piersi pluszowego królika i patrzyła na mnie szeroko otwartymi oczami, gdy ostatnio do mnie przyszła. Było tyle zdań, które mogły mi przyjść do głowy, tyle gorzkich, łatwych słów.
Aż parsknąłem, choć wcale nie było mi do śmiechu, kiedy zobaczyłem wiadomość od Ewy: „Tato, przyjedź. Proszę”.
